ABD’nin Kapsamlı Müdahaleleri Küresel Petrol Fiyatlarını Dizginleyemedi
ABD’nin stratejik petrol rezervlerini açması ve yaptırımları esnetmesi, Orta Doğu’daki gerilimle yükselen petrol fiyatlarını düşürmeye yetmedi. Fiyatlar 100 doların üzerinde seyrediyor.
ABD yönetimi, 28 Şubat’ta İsrail ile İran’a yönelik başlatılan operasyonlar ve İran’ın misillemeleri sonrası küresel petrol arzında yaşanan belirsizliği ve yükselen fiyatları dizginlemek amacıyla kapsamlı adımlar attı. Stratejik petrol rezervlerini piyasaya süren ve Rusya, Venezuela, İran petrollerine yönelik yaptırımları geçici olarak esneten ABD’nin bu müdahaleleri, ham petrol fiyatlarının 100 doların üzerinde seyretmesini engelleyemedi.
Dünya petrol sevkiyatının kritik geçiş güzergahlarından Hürmüz Boğazı’nda yaşanan aksamalar ve çatışmalarda enerji tesislerinin hedef alınması, fiyat dalgalanmalarını tetikledi. Beyaz Saray, artan enerji maliyetlerine karşı masadaki tüm seçenekleri değerlendirirken, uzmanlar Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasını en etkili çözüm olarak belirtti.
ABD Stratejik Rezervleri Devreye Soktu
ABD yönetiminin petrol piyasasına doğrudan müdahalesi Stratejik Petrol Rezervi üzerinden gerçekleşti. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) üyesi 32 ülkenin enerji fiyatlarını düşürmek amacıyla rezervlerinden 400 milyon varil petrol ve rafine ürünü piyasaya sürme kararının bir parçası olarak, ABD Enerji Bakanlığı 11 Mart’ta 172 milyon varil petrolün piyasaya sürüleceğini duyurdu.
Bu miktar, ABD tarihindeki en büyük rezerv tahliye operasyonlarından biri olarak kayıtlara geçti. Eski ABD Başkanı Joe Biden döneminde de 2022’de 180 milyon varil petrol piyasaya sürülmüştü. ABD Enerji Bakanı Chris Wright, 20 Mart’ta başlayan rezervlerden petrol akışının günlük 1 milyon ile 1,5 milyon varil arasında olmasının beklendiğini aktardı.
Yaptırım Esnetmeleriyle Arz Desteklendi
Washington yönetimi, yaptırımlar kapsamındaki Rus ve İran petrolünün satın alınmasına geçici olarak izin vererek arz tarafındaki açığı kapatmaya çalıştı. ABD Hazine Bakanlığı, 5 Mart’ta Hint rafinerilerinin Rus petrolü alımına 30 günlük geçici muafiyet tanıdı. Bakan Scott Bessent, bu önlemin Rus hükümetine kayda değer bir mali fayda sağlamayacağını, sadece denizde mahsur kalmış petrolü kapsadığını belirtti.
12 Mart’ta denizde mahsur kalmış Rus petrolünün ülkeler tarafından satın alınmasına tekrar izin verildi. Ayrıca, ABD yönetimi yaptırım altındaki Venezuela’nın petrol sektörüne yönelik kısıtlamaları da esnetti. 20 Mart’ta yayımlanan dar kapsamlı 30 günlük genel lisansla denizde bekleyen İran petrolünün satışına izin verildi. Bakan Bessent, bu adımın “Destansı Öfke Operasyonu” sürerken fiyatları düşük tutmak amacıyla atıldığını ifade etti.
ABD Hazine Bakanlığı, 18 Mart’ta yayımladığı genel lisansla Amerikan şirketlerine Venezuela’nın devlet petrol şirketi Petróleos de Venezuela S.A. (PdVSA) ile belirli işlemler yapma izni verdi. Bu kararın hem ABD hem de Venezuela’ya fayda sağlayacağı ve küresel enerji piyasasını destekleyeceği vurgulandı.
ABD yönetimi, iç piyasadaki akaryakıt akışını hızlandırmak için de adımlar attı. 18 Mart’ta, ABD limanları arasında mal taşımacılığında Amerikan bayraklı gemi kullanımını zorunlu kılan Jones Yasası’na 60 günlük muafiyet getirildi. Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, bu kararın “Destansı Öfke Operasyonu’nun hedeflerini gerçekleştirmeye devam ederken petrol piyasasında yaşanan kısa vadeli aksaklıkları hafifletmeye yönelik” olduğunu açıkladı.
Bu muafiyet, yabancı gemilerin de ABD içindeki limanlar arasında yük taşıyabilmesine geçici olarak imkan sağladı. Ayrıca, 6 Mart’ta Körfez bölgesinde savaş riskini de kapsayan 20 milyar dolarlık bir denizcilik reasüransı planı duyuruldu. Bu plan, petrol, benzin, LNG, jet yakıtı ve gübrenin Hürmüz Boğazı’ndan geçişinin devam edebilmesini amaçlıyor.
Fiyatlar Yükselişini Sürdürüyor
ABD yönetiminin kapsamlı müdahalelerine rağmen petrol piyasalarında fiyatlar yukarı yönlü seyrini koruyor. Brent petrolün varil fiyatı 100 dolar sınırının üzerinde kalırken, Batı Teksas (WTI) türü ham petrol 90 dolar seviyelerinde seyrediyor.
Orta Doğu’daki jeopolitik riskler ve bahar aylarının gelmesiyle artan talep, benzin fiyatlarını yüksek tutuyor. Amerikan Otomobil Birliği (AAA) verilerine göre, ABD’de 23 Mart itibarıyla normal benzinin ulusal ortalama fiyatı galon başına 3,96 dolar olarak ölçüldü. Bu rakam bir ay önce 2,94 dolar seviyesindeydi.
Ülkede benzin fiyatı bir ayda 1 dolar artarken, yıllık bazda yüzde 26,6 yükseldi. California gibi bazı eyaletlerde benzin fiyatı 5,8 doları buldu; Washington ve Hawaii’de de ortalama fiyat galon başına 5 doların üzerinde kaydedildi. Artan akaryakıt maliyetleri, lojistik giderlerini tırmandırarak gıda ve diğer temel tüketim ürünlerinde fiyat artışlarını tetikleme endişesi yaratıyor.
Yorum Yap