Enerji Tarım İklim Politikaları Bütüncül Yaklaşımla Dayanıklılık Paneli Antalya’da Yapıldı
Antalya’da düzenlenen panelde enerji, tarım ve iklim politikalarının bütüncül ele alınmasıyla uluslararası iş birliği ve dayanıklılığın artırılması tartışıldı.
Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı ve Forward Thinking iş birliğinde, “Enerji, Tarım ve İklim Politikalarına Bütüncül Yaklaşım: Uluslararası İş Birliğiyle Dayanıklılığın Artırılması” başlıklı panel 11 Kasım 2026’da COP31 kapsamında Antalya’da düzenlendi. Mavi Bölge’deki Özel Etkinlik Salonu 4’te gerçekleştirilen panel, enerji, tarım ve iklim politikalarının entegre bir yaklaşımla ele alınmasının önemini değerlendirdi.
Forward Thinking Direktörü Oliver McTernan’ın moderatörlüğünde yapılan oturumda, Avrupa ile Batı Asya ve Kuzey Afrika (WANA) bölgeleri arasındaki iş birliği olanakları, su-enerji-gıda güvenliği arasındaki bağlantı ve iklim değişikliğine karşı dayanıklılığı artıracak politika ve uygulamalar tartışıldı.
Politikaların Bütünleşik Yönetimi Vurgulandı
Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Prof. Dr. Burhanettin Duran, iklim değişikliğinin tarımsal üretim, enerji sistemleri ve ekonomik kalkınma üzerindeki çok yönlü etkilerine dikkat çekerek konunun sadece çevresel bir sorun olarak görülemeyeceğini belirtti. Duran, iklim değişikliğinin gıda güvenliği, geçim kaynakları ve uzun vadeli toplumsal istikrar açısından ciddi riskler oluşturduğunu vurguladı.
Ülkelerin değişen iklim koşullarına uyum sağlarken artan enerji ve gıda talebini karşılama gerekliliğini dile getiren Duran, enerji, tarım ve çevre politikalarının eşgüdüm içinde yürütülmesinin önemini vurguladı. İklim değişikliğine karşı dayanıklılığın artırılmasında bütünleşik politika yapımı, teknolojik yenilikler ve stratejik ortaklıkların kilit rol oynadığını belirtti.
Duran, Avrupa ile WANA bölgesi arasındaki iş birliği imkanlarına değinerek enerji, tarım, çevre ve dış politika alanlarında sorumlu kurumlar arasındaki koordinasyonun güçlendirilmesi, kaynak verimliliğini artıran uygulamaların yaygınlaştırılması ve başarılı politika modellerinin paylaşılması gerektiğini ifade etti. Hükümetler, uluslararası kuruluşlar ve özel sektörün ortak sorumluluğuna işaret eden Duran, iklim taahhütlerinin uygulanabilir projelere dönüştürülmesi için yatırımların harekete geçirilmesi ve kurumsal kapasitenin güçlendirilmesinin altını çizdi.
Panelin, tarım ve enerji sistemlerinin dayanıklılığını artıracak somut iş birliği alanlarının geliştirilmesine katkı sağlaması temenni edildi.
Türkiye Cumhuriyeti Tarım ve Orman Bakan Yardımcısı Ebubekir Gizligider, iklim değişikliğinin gıda güvenliği, enerji arzı, ekonomik kalkınma ve toplumsal refahı doğrudan etkileyen bütüncül bir mesele olduğunu belirtti. Su, enerji ve tarım sektörleri arasındaki güçlü ilişkiye dikkat çeken Gizligider, Türkiye’nin su kısıtlılığı gerçeğiyle tarımsal üretim planlamasını mevcut su kaynaklarına göre şekillendirdiğini aktardı.
2026-2035 Ulusal Su Planı kapsamında su kısıtı olan bölgelerde az su tüketen ürünlerin desteklendiğini, modern basınçlı sulama sistemlerinin yaygınlaştırıldığını ve Su Verimliliği Seferberliği ile kaynakların etkin kullanımının hedeflendiğini belirtti. Jeopolitik riskler ve fiyat dalgalanmalarına karşı çiftçilerin TARSİM tarım sigortasıyla desteklendiğini kaydeden Gizligider, Türkiye’nin bilgi ve tecrübelerini TİKA, FAO ve diğer uluslararası kuruluşlarla iş birliği içinde Afrika, Batı Asya ve Kafkasya’daki ülkelerle paylaştığını söyledi.
WANA Enstitüsü Eski Genel Direktörü Majd Al Naber, bölgedeki kuraklık, su kıtlığı ve gıda güvenliği sorunlarını su-enerji-gıda-çevre ilişkisi çerçevesinde değerlendirdi. Suriye, Türkiye, Ürdün, Lübnan ve Irak örneklerinden hareketle kuraklıkların tarımsal üretim, yeraltı su kaynakları ve kırsal geçim kaynakları üzerindeki etkilerine dikkat çekti. Al Naber, Suriye’de yaşanan kuraklığın çiftçileri yağmurla beslenen tarımdan yeraltı suyuna dayalı sulamaya yönelttiğini ve bunun su seviyelerinde düşüşe yol açtığını belirtti.
Kuraklığın iç göçü artırabildiğini ifade eden Al Naber, gıda güvenliğinin üretim ve mevcudiyetin yanı sıra erişilebilirlik, ekonomik karşılanabilirlik ve beslenme kalitesini de kapsadığını vurguladı. Rusya-Ukrayna Savaşı sonrası gıda fiyatlarındaki artışın uluslararası tedarik zincirlerine bağımlılığın yarattığı kırılganlığı ortaya koyduğunu kaydetti. Al Naber, kaynak verimliliği, iklime dayanıklı tarım, kuraklığa toleranslı ürünler, yenilenebilir enerji ve tedarik zincirlerinin çeşitlendirilmesini çözüm alanları olarak sıraladı.
Lübnan Milletvekili Cesar Abi Khalil, su, enerji, tarım ve iklim değişikliği arasındaki güçlü ilişkinin bu alanların bağımsız politikalarla yönetilmesini imkansız kıldığını belirtti. Lübnan örneği üzerinden su kıtlığının gıda güvenliği, ekonomik kalkınma, ulusal egemenlik ve bölgesel istikrar üzerinde de doğrudan etkileri olduğunu ifade etti. Abi Khalil, su kaynaklarının etkin yönetimi için doğal nehir havzalarını temel alan bütünleşik bir yaklaşımın benimsenmesi gerektiğini vurguladı.
Kamu kurumları, yerel topluluklar, çiftçiler ve sanayi arasındaki koordinasyonun önemini belirten Abi Khalil, enerji ihtiyacı yüksek olan su altyapısında güneş enerjisinin işletme maliyetlerini azaltabileceğini ve sistemlerin güvenilirliğini artırabileceğini kaydetti. Ancak enerji maliyetlerinin düşmesinin kontrolsüz yeraltı suyu kullanımına yol açmaması gerektiğini belirten Abi Khalil, sürdürülebilir su güvenliği için yenilenebilir enerji, modern sulama, atık suyun yeniden kullanımı ve etkin su yönetiminin birlikte planlanması gerektiğini dile getirdi.
Mısır Eski Dışişleri Bakan Yardımcısı Büyükelçi Mohamed Higazy, Nil Nehri’nin tarih boyunca yaşam kaynağı, medeniyet unsuru ve iletişim hattı işlevi gördüğünü belirterek sınır aşan nehirlerin çatışma değil, iş birliği ve ortak kalkınma aracı olarak değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı. Higazy, nehirlerin sunduğu su, enerji ve tarım kaynaklarının yanı sıra ulaşım ve bağlantı imkanlarının da bütüncül bir yaklaşımla ele alınmasının önemine değindi.
Altı yıllık Nil Nehri araştırmaları sonucunda geliştirdiği önerinin su, enerji, tarım, kara ve demir yolu bağlantılarını tek bir planlama yaklaşımında birleştirdiğini aktaran Higazy, Etiyopya’dan Sudan ve Mısır’a, Ürdün, Suriye ve Türkiye’ye uzanan enerji bağlantılarının bölgesel iş birliğini güçlendirebileceğini ifade etti. İklim diplomasisi kapsamında ortak kaynakların kolektif ve bütünleşik bir anlayışla yönetilmesi gerektiğini belirten Higazy, nehirlerin ülkeler arasındaki karşılıklı bağımlılığı stratejik iş birliklerine dönüştürme potansiyeline dikkat çekti.
Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı (TİKA) Başkanı Abdullah Eren, su, enerji, gıda güvenliği ve iklim değişikliği arasındaki güçlü ilişkiye dikkat çekerek bu alanların birbirinden bağımsız ele alınamayacağını ifade etti. Eren, iklim değişikliğinin tarımsal üretim üzerindeki etkilerinin arttığını, özellikle küçük ölçekli üreticilerin kuraklık, düzensiz yağışlar ve yükselen üretim maliyetleri karşısında güçlüklerle karşılaştığını kaydetti. Bu sorunlara yönelik çözümlerin yerel ihtiyaçlar ve koşullar dikkate alınarak geliştirilmesi gerektiğini vurgulayan Eren, TİKA’nın uluslararası kalkınma iş birliği faaliyetlerinde yerel kurumlarla ortak çalışmaya, bilgi ve tecrübe paylaşımına ve sürdürülebilir projelere öncelik verdiğini belirtti.
Altyapı yatırımlarının eğitim, bakım, teknik bilgi ve kurumsal kapasite geliştirme çalışmalarıyla desteklenmesinin önemine işaret eden Eren, kadın çiftçilerin desteklenmesi, tarımsal eğitimin yaygınlaştırılması ve üretim kapasitesinin güçlendirilmesinin toplumların dayanıklılığına katkı sağladığını ifade etti. TİKA’nın temel hedefinin iş birliğini sahada somut sonuçlara dönüştürürken ortak ülkelerin kendi kalkınma süreçlerine liderlik etme kapasitesini güçlendirmek olduğunu dile getirdi.
Yorum Yap