Orta Doğu Gerilimi Emtia Piyasasında Fiyatları Ayrıştırdı

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının başlattığı jeopolitik gerilimler, Mart ayında küresel emtia piyasasında önemli ayrışmalara yol açtı. Orta Doğu’daki bu gelişmeler, nakliye aksamaları ve arz endişelerini artırarak petrol, doğal gaz, alüminyum, mısır ve pirinç fiyatlarında sert yükselişlere neden oldu. Aynı dönemde doların güçlenmesi, altın ve gümüş başta olmak üzere değerli metaller ile bakır gibi baz metaller üzerinde düşüş baskısı oluşturdu.

Petrol ve Gaz Fiyatlarında Yükseliş

Brent petrolün varil fiyatı 27 Şubat’tan bu yana yüzde 31,4 artarak 94,3 dolara ulaştı. Fiyatlar bu dönemde 119 dolara kadar yükselerek Rusya-Ukrayna Savaşı’nın sürdüğü Haziran 2022’den bu yana en yüksek seviyeyi gördü. Hollanda merkezli TTF’de işlem gören doğal gaz kontratları ise yüzde 69 artış kaydetti.

Orta Doğu’daki gerilimin tırmanması küresel gaz piyasasını sarstı. Katar’ın üretimi durdurması, dünya LNG arzının yaklaşık yüzde 20’sini etkiledi. Tedarikçilerin hasar gören tesisler ve artan lojistik risklerle mücadele etmesi, küresel yakıt fiyatlarında artış beklentilerini güçlendirdi.

Tarım Ürünleri ve Diğer Emtialar

Hürmüz Boğazı kaynaklı lojistik sorunlar tahıl grubunda arz endişelerine yol açtı. Chicago Ticaret Borsasında mısırın kile başına fiyatı yüzde 2,3, pirincin kile başına fiyatı ise yüzde 2,5 arttı. Petrol fiyatlarındaki yükseliş, biyoyakıt talebini artırarak mısır fiyatlarındaki yükselişi destekledi.

Buğday ve soya fasulyesi fiyatları, ilk yükselişlerin ardından ABD Başkanı Donald Trump’ın İran saldırılarını erteleme kararı ve müzakere açıklamalarıyla düşüşe geçti. Bu durum, Orta Doğu ve Kuzey Afrika’daki buğday kıtlığı endişelerini hafifletti. Intercontinental Exchange (ICE) borsasında kahve yüzde 13,7, şeker yüzde 14,5, pamuk ise yüzde 3,8 yükseliş gösterdi.

Değerli ve Baz Metallerde Düşüş, Alüminyumda Ayrışma

Altının onsu yüzde 13,3, gümüşün onsu yüzde 21,8, platinde yüzde 16,5, paladyumun onsu yüzde 18 azaldı. Altın 4.099,5 dolarla Kasım 2025’ten bu yana, gümüş 61 dolarla Aralık 2025’ten bu yana en düşük seviyeleri gördü.

Petrol fiyatlarındaki yükselişin enflasyonist baskıları artıracağı endişesi, tahvil faizlerinde artışa ve ABD Merkez Bankası’nın (Fed) faiz indirimlerini erteleme beklentilerine neden oldu. Güvenli liman olarak dolara olan talebin artması, altın ve gümüş fiyatlarındaki düşüşü hızlandırdı. Avrupa’daki bazı merkez bankalarının savunma harcamalarını finanse etmek için altın satışı yaptığı haberleri de düşüşte etkili oldu.

Bakır, kurşun, nikel ve çinko fiyatları düşerken, alüminyum yüzde 4,2 yükselerek pozitif ayrıştı. Orta Doğu’daki gerilim, Katar ve Bahreyn’deki alüminyum üreticilerinin üretimi durdurmasıyla küresel alüminyum arzını tehlikeye attı. Orta Doğu, küresel alüminyum üretiminin yaklaşık yüzde 9’unu karşılıyor.

Uzman Görüşleri ve Gelecek Senaryoları

Bahçeşehir Üniversitesi Öğretim Üyesi Dr. Rahmi İncekara, İran’ın petrol sevkiyatını sürdürdüğünü, ancak bölgedeki diğer ihracatçıların sevkiyatlarının yüzde 95’ten fazla azaldığını belirtti. Suudi Arabistan’ın Kızıldeniz’deki Yenbu limanına uzanan boru hattını alternatif olarak kullanmaya başladığını aktardı.

Dr. İncekara, küresel petrol arzının savaş nedeniyle günlük 11 milyon varil kaybettiğini vurguladı. Ayrıca, Orta Doğu kaynaklı arz kaybının günlük 17 milyon varile ulaşabileceği ve toplam kaybın 800 milyon varili aşabileceği senaryolarının bulunduğunu ifade etti. Uluslararası kuruluşlar, 6 aylık bir aksaklık durumunda petrol fiyatlarının varil başına 200 dolara yaklaşabileceğini öngörüyor.

• #Emtia Piyasası
• #Orta Doğu Gerilimi