Türk Bilim İnsanları Lityum Pillerin Geri Kazanımı İçin Yenilikçi Yöntem Geliştirdi
Türk bilim insanları, elektrikli araçların artan atık sorunuyla mücadele için lityum iyon pillerden değerli metalleri geri kazandıran patentli bir yöntem geliştirdi. Bu teknoloji, çevreye zararı azaltırken ekonomiye yeni bir kaynak sunuyor.
Elektrikli araçlar ve taşınabilir elektronik cihazların yaygınlaşması, lityum iyon pil atığı sorununu küresel ölçekte önemli bir çevre ve ekonomi meselesi haline getirdi. Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) raporlarına göre, 2025’te yaklaşık 900 bin ton, 2030’da ise 11 milyon ton lityum iyon pilin atıklaşması bekleniyor.
Bu küresel soruna karşı Yıldız Teknik Üniversitesi (YTÜ) Kimya Metalurji Fakültesi’nden bilim insanları yenilikçi bir çözüm geliştirdi. Prof. Dr. Metin Gençten, Doç. Dr. Burak Birol ve Dr. Sezgin Yaşa, kullanım ömrünü tamamlamış lityum iyon pillerden kobalt sülfür başta olmak üzere değerli maddelerin geri kazanılmasını sağlayan bir yöntem geliştirdi.
Yenilikçi Yöntem Yeniden Üretimi Odaklı
Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenen bu yöntem, atık pillerden elde edilen katot malzemesinden kimyasal işlemlerle kobalt sülfür gibi pil üretiminde kullanılan maddeleri geri kazanıyor. Elde edilen malzeme, enerji depolama sistemlerinden sensör teknolojilerine kadar geniş bir kullanım alanına sahip.
Araştırmacılar, bu yöntemle hem çevreye zarar veren atık yükünü azaltmayı hem de sanayi için değerli bir hammadde üretmeyi hedefliyor. Geliştirilen yaklaşım, geri dönüşüm süreçlerini bir maliyet kaleminden ekonomik fırsata dönüştürüyor.
Prof. Dr. Metin Gençten, yöntemin çıkış noktasının yıllık ortaya çıkan büyük atık miktarı olduğunu belirtti. Gençten, “Şu anda halihazırda her yıl yaklaşık 1 milyon ton civarı lityum iyon pil atığı ortaya çıkıyor. Bu atıkların büyük kısmı evsel kullanımdaki cep telefonları, dizüstü bilgisayarlar gibi atık pillerden oluşuyor.” dedi.
Artan elektrikli araç kullanımının yakın gelecekte yığın miktarda lityum iyon pil atığı oluşturacağını vurgulayan Gençten, bu atıkların bir kaynak olarak yeniden birincil kullanım amacıyla değerlendirilmesi üzerine odaklandıklarını aktardı. Nikel Manganez Kobalt (NMC) pillerden NMC katot aktif maddesini, Lityum Demir Fosfat (LFP) pillerden LFP katot aktif maddesini ve anot bileşeninde kullanılan grafiti geri kazanıp sentezlediklerini açıkladı.
Ülke Ekonomisine Önemli Katkı Potansiyeli
Gençten, yaptıkları çalışmanın ülke ekonomisine büyük katkı sağlayabileceğini vurgulayarak, lityum, nikel, mangan, kobalt gibi kritik ve ekonomik değeri yüksek metallerin atıktan geri kazanılmasının önemine dikkat çekti. Atık pillerin içerisindeki malzemelerin yüksek saflık oranına sahip olduğunu belirten Gençten, bu metallerin etkin bir şekilde geri dönüştürülmesinin ülke ekonomisine önemli bir kaynak kazandıracağını ifade etti.
Doç. Dr. Burak Birol, şehir madenciliği olarak adlandırılan bu uygulamanın, normal madenciliğe kıyasla daha az enerjiyle ve daha yüksek saflıkta üretim imkanı sunduğunu belirtti. Bataryalarda bulunan nikel, mangan, kobalt ve lityum gibi metallerin madenciliğinin yüksek enerji ve emek istediğini, bu kaynakların sınırlı bulunduğunu aktaran Birol, geri dönüşümle ham maddenin ülke içinde tutulacağını ve daha ucuz, yüksek kalitede üretim yapılabileceğini söyledi.
Birol, elektrikli araçlar ve yenilenebilir enerji depolama sistemlerinde kullanılan bataryaların zamanla atık haline geleceğini hatırlatarak, bu malzemelerin atıklaşmadan ham madde olarak değerlendirilmesinin dışa bağımlılığı azaltacağını ve kaynakların ülke içinde kalmasını sağlayacağını belirtti. Sıfır atık yaklaşımının önemine de değinen Birol, atık bataryaların çevreye verdiği zararı engellemek için geri dönüşümün büyük önem taşıdığını vurguladı.
Yorum Yap